Koruma sınıfı nedir?

Bir koruma sınıfı, elektrik çarpmasını önlemek için alınan güvenlik önlemlerini tanımlar. Özellikle metal gövdeli cihazlarda, bir arıza meydana geldiğinde gövdenin elektrik yükü altında kalma riski bulunmaktadır. Birçok ekipman bileşeni iletkendir – örneğin, bir ütü; güvenlik önlemleri yetersiz kaldığında metalik yüzeyi iletken hale gelir. İlgili koruma sınıflarında belirtilen uygun önlemler alınmazsa, hayati tehlike arz eden durumlar ortaya çıkabilir. Bu nedenle, koruma sınıflarını kullanarak güvenlik önlemlerini belirlemek özellikle önemlidir.

Elektrikli ekipmanların koruma sınıfları, DIN EN 61140 (veya VDE 0140-1) standartlarında tanımlanmıştır. Elektrikli ekipmanların işaretlenmesinde kullanılacak semboller, Uluslararası Elektroteknik Komisyonu’nun IEC 60417 standardında belirtilmiştir.

Koruma sınıfı ile koruma derecesi arasındaki fark nedir?

Birkoruma sınıfı, tehlikeli gerilimlere karşı koruma sağlayan önlemleri içerirken; bir koruma derecesi ise temasa, yabancı cisimlere, suya ve mekanik baskıya karşı koruma düzeyini tanımlar. Bu nedenle, koruma sınıfı, IP koruma derecesinden ( DIN EN 60529 veya **ISO 20653'**e göre Giriş Koruması) ayırt edilmelidir.
Koruma sınıfları konusunda daha fazla bilgiye ulaşabilirsiniz.

Dört koruma sınıfı

DIN EN 61140 (VDE 0140-1) standardındaki tanıma göre, dört koruma sınıfı arasında ayrım yapılır. Bunlar, elektrikli ekipmanlara ilişkin gereklilikleri içermektedir; bu gereklilikler aşağıda daha ayrıntılı olarak açıklanmaktadır. “En yüksek riskli” elektrikli ekipmanlar, koruma sınıfı 1’de yer alır. Bir elektrikli cihazın riski ne kadar düşükse, koruma sınıfı (2 veya 3) o kadar yüksektir.

Koruma sınıfı 0: Temel yalıtım

Koruma sınıfı 0, temel yalıtımın yanı sıra elektrik çarpmasına karşı koruma sağlayacak başka hiçbir önlemin bulunmadığı anlamına gelir. Ayrıca, bu koruma sınıfına ait cihazlar koruyucu iletken sistemine bağlanamaz. Bu nedenle, belirli bir sembolle işaretleme yapılmamıştır. Uluslararası standartlar, gelecekte bu 0 numaralı koruma sınıfını artık dikkate almayacaktır. Almanya ve Avusturya’da koruma sınıfı 0’a izin verilmez.

Koruma sınıfı 1: Koruyucu topraklama

Koruma sınıfı 1, diğer koruma sınıflarına kıyasla en kapsamlı güvenlik önlemlerini içerir. Koruma sınıfı 1, genel olarak mevcut temel yalıtımın yanı sıra, bir cihazın elektrik iletken parçalarına topraklama sağlayan çift koruma özelliği ile karakterize edilir. Buna eşpotansiyel topraklama denir. Elektrikli ekipmanın türüne bağlı olarak, bu dengeleme iki şekilde gerçekleştirilebilir:

Kalıcı olarak takılmış bir bağlantı kablosu aracılığıyla
Ya da topraklama kontağı bulunan bir cihaz konektörü aracılığıyla (= Schuko fişi)

Bu koruma sınıfına giren tipik cihaz örnekleri arasında elektrikli ütüler, su ısıtıcıları, çamaşır makineleri ve buzdolapları sayılabilir.

Koruma sınıfı 2: Koruyucu yalıtım

Bu koruma sınıfına dahil edilen elektrikli cihazlar, şebeke devresi ile çıkış gerilimi arasında ya da şebeke devresi ile gövde arasında güçlendirilmiş veya çift koruyucu yalıtıma sahiptir. Yalıtım nedeniyle, bir cihazın elektrik ileten parçalarına dokunmak mümkün değildir. Özel fiş bağlantıları sadece koruma sınıfı 1’de değil, aynı zamanda koruma sınıfı 2’de de kullanılır. Schuko fişinden farklı olarak, konturlu fiş bağlantıları koruyucu iletken gerektirmez.

Örneğin, elektrikli aletler veya saç bakım cihazları, koruma sınıfı 2’ye dahil edilebilir.

Koruma sınıfı 3: Koruyucu alçak gerilim

Bu koruma sınıfına sahip cihazlar, en düşük riskli veya en yüksek güvenlikli ekipmanlar olarak kabul edilir. Nispeten düşük bir gerilimde çalışır; daha doğrusu, Güvenlik Amaçlı Ekstra Düşük Gerilim (SELV) olarak da bilinen koruyucu ekstra düşük gerilimde çalışır. Bu gerilim, en fazla 50 volt AC veya 120 volt DC'dir. Burada güç kaynağı olarak piller veya jeneratörler kullanılır.

Alternatif gerilimi 25 volt AC veya 50 volt DC'den düşük olan cihazlar, özellikle güvenli olarak nitelendirilebilir. Dolaylı veya doğrudan temas durumunda elektrik çarpmasına karşı koruma sağlarlar. Gerilim nispeten düşük olduğu için, koruma sınıfı 3 olan elektrikli ekipmanlar insanlar için herhangi bir tehlike oluşturmaz.

Bu koruma sınıfına örnek olarak oyuncak arabalar, slot araba pistleri, çeşitli tıbbi cihazlar veya küvet ya da duşta kullanılabilen elektrikli ekipmanlar verilebilir.